Een kraanweger is handig: u weegt een last terwijl u hem toch al hijst. Tegelijk combineert hij twee handelingen die elk hun eigen aandacht vragen, wegen en hijsen. Een onrustige last geeft een onbetrouwbare aanwijzing, en een verkeerd gebruikte kraanweger kan een veiligheidsrisico worden. In de praktijk zien wij dat afwijkingen bij kraanwegers vaker door de manier van gebruik ontstaan dan door het instrument zelf.
Dit artikel beschrijft hoe u nauwkeurig weegt met een kraanweger, waar u op let bij de inspectie van hijsdelen, wat het verschil is tussen een kalibratie en een belastingproef van de kraan en wanneer een ijk nodig is. Hoe de kalibratie van een kraanweger verloopt, leest u op de dienstpagina.
Nauwkeurig wegen: rust in de last
Een kraanweger meet de kracht waarmee de last aan de haak trekt. Zolang de last beweegt, verandert die kracht voortdurend. Wie afleest terwijl de last nog slingert of veert, leest een momentopname af die hoger of lager ligt dan het werkelijke gewicht.
- Slingering beperken: hijs de last langzaam en recht op, met de haak zo goed mogelijk boven het zwaartepunt. Een last die schuin wordt aangetrokken, gaat slingeren zodra hij loskomt.
- Stabilisatietijd: wacht tot de last stil hangt en de aanwijzing stabiel is. Veel kraanwegers tonen een stabiliteitsindicatie; lees pas af als die aan is.
- Volledig vrij hangen: de last, de stroppen en de kettingen mogen de grond, een stelling of andere objecten niet raken.
- Tarra van hijsmiddelen: hangen er stroppen, sluitingen of een hijsjuk onder de kraanweger, zet de aanwijzing dan op nul met die hijsmiddelen eraan of trek hun gewicht bewust af.
- Omgeving: buiten kan wind de aanwijzing onrustig maken. Grote temperatuurverschillen, bijvoorbeeld bij hete lasten, beïnvloeden de elektronica. Houd u aan de gebruiksgrenzen van de fabrikant.
Schokbelasting en overbelasting
Een last die met een ruk wordt gehesen of in de stroppen valt, oefent kortstondig een veel grotere kracht uit dan zijn eigen gewicht. Die piek kan boven het maximale weegbereik uitkomen, ook als de last zelf ruim lichter is. Het gevolg kan een blijvende vervorming van het meetelement zijn. De kraanweger weegt daarna structureel verkeerd, zonder dat u dat aan de aanwijzing ziet.
- Hijs en laat zakken met een gelijkmatige snelheid.
- Laat een last nooit in de stroppen vallen en voorkom slappe kettingen die plotseling strak worden.
- Blijf binnen het maximale weegbereik en binnen de werklast van de kraanweger en alle andere hijsdelen. De laagste waarde in de hijsketen bepaalt de grens.
- Gebruik de kraanweger niet om een vastzittende last los te trekken.
- Veel kraanwegers melden of registreren overbelasting. Is die melding verschenen, laat de kraanweger dan controleren voordat u hem weer gebruikt voor wegingen waar het op aankomt.
Batterij en elektronica
De meeste kraanwegers werken op een accu of batterijen, vaak met een draadloze indicator. Een bijna lege accu kan leiden tot een onrustige aanwijzing, een verbroken verbinding of een display dat uitvalt terwijl de last nog hangt. Laad de accu volgens de handleiding en begin een reeks wegingen niet met een bijna lege batterij. Geef de kraanweger na het inschakelen de opwarmtijd die de fabrikant opgeeft en controleer de nulstand met alleen de hijsmiddelen eraan.
Inspectie van hijsdelen
Een kraanweger is ook een schakel in de hijsketen. Een defect aan de haak of het oog is dus geen weegprobleem, maar een veiligheidsprobleem. Controleer vóór gebruik, en periodiek volgens uw eigen keuringsregime:
- de haak op vervorming, scheuren en een opengebogen bek;
- de veiligheidsklep of borging op de haak: sluit die goed en veert hij terug;
- het bovenste oog of de sluiting op slijtage en vervorming;
- draaibare delen: draaien ze soepel en zonder speling;
- de behuizing op scheuren, deuken en losse onderdelen, vooral na een stoot;
- de leesbaarheid van het typeplaatje met weegbereik en werklast.
Twijfelt u aan een hijsdeel, gebruik de kraanweger dan niet en laat hem beoordelen. Bij een kalibratie kijken wij ook naar deze onderdelen; een kraanweger met een beschadigd hijsdeel kalibreren wij niet.
Kalibratie is geen belastingproef van de kraan
Het verschil tussen een kalibratie van de kraanweger en een belastingproef van de kraan wordt in de praktijk vaak over het hoofd gezien.
| Onderdeel | Kalibratie van de kraanweger | Belastingproef van kraan of hijsmiddel |
|---|---|---|
| Doel | Vaststellen hoe nauwkeurig de kraanweger weegt | Beoordelen of de kraan of het hijsmiddel de belasting veilig kan dragen |
| Resultaat | Aanwijzingsfouten, herhaalbaarheid en meetonzekerheid in een certificaat | Oordeel over veiligheid en geschiktheid van de installatie |
| Kader | Kwaliteitssysteem, werkwijze volgens EURAMET cg-18 | Arbowetgeving, voorschriften van de fabrikant en het keuringsregime |
Een gekalibreerde kraanweger zegt dus niets over de staat van de kraan, en een goedgekeurde kraan niets over de nauwkeurigheid van de kraanweger. Voor belastingproeven van kranen en hijsinstallaties zijn testgewichten met een bekende massa nodig. Die kunt u bij MASSLAB huren, inclusief transport en plaatsing. Over het veilig verplaatsen van zware gewichten leest u meer in zware testgewichten transporteren en hanteren.
Wanneer is een ijk nodig?
De meeste kraanwegers worden intern gebruikt: voor voorraadbeheer, productiecontrole of het bewaken van belastingen. Daarvoor is een kalibratie met certificaat de gebruikelijke route. Een ijk is nodig zodra u het gewogen gewicht gebruikt voor een wettelijk gereglementeerde toepassing, zoals in- of verkoop op gewicht bij schroot en metalen of het berekenen van tarieven. De kraanweger moet dan een geijkt instrument zijn, met de metrologische markering en intacte zegels. Na een reparatie aan de weegtechniek of een verbroken zegel volgt een herkeuring. Meer over de regels leest u in de Metrologiewet en weegschalen.
Voor het kalibratie-interval is jaarlijks een gebruikelijk startpunt. Kies een kortere termijn bij intensief gebruik, schokbelastingen of een zware omgeving, en laat de kraanweger na een overbelastingsmelding, val of reparatie altijd eerder controleren. Zie ook hoe vaak u een weegschaal laat kalibreren.
Hoe MASSLAB u helpt
MASSLAB kalibreert kraanwegers volgens de principes van EURAMET cg-18, met gekalibreerde gewichten uit het eigen laboratorium tot 2.000 kg per stuk en met eigen transport en materieel. Kleinere kraan- en hangweegschalen kunnen ook in ons laboratorium worden gekalibreerd. Als Erkend Keurder voeren wij bij geijkte kraanwegers de herkeuring na reparatie uit, nadat wij hebben gecontroleerd of wij dat instrument mogen keuren. Meer informatie vindt u bij het kalibreren van kraanwegers.