Hoe vaak moet deze weegschaal gekalibreerd worden? Het is een van de vragen die wij het vaakst krijgen. Het eerlijke antwoord is dat er geen vaste termijn bestaat. Geen wet en geen kwaliteitsnorm schrijft voor dat een weegschaal elk jaar of elk halfjaar gekalibreerd moet worden. Wel moet u kunnen uitleggen waarom u voor een bepaalde termijn kiest.
In dit artikel leest u wie het interval bepaalt, welke factoren meewegen, wanneer u beter niet op de geplande datum wacht en hoe kalibratie zich verhoudt tot de wettelijke herkeuring van geijkte weegschalen. Hoe de kalibratie zelf verloopt, leest u bij weegschaal kalibreren.
Uw kwaliteitssysteem bepaalt het interval
Kalibratie is niet wettelijk verplicht. De eis komt uit de normen en systemen waarmee u werkt, zoals ISO 9001, HACCP, BRC, IFS of GMP. Die vragen, elk in eigen woorden, dat meetmiddelen met vastgestelde tussenpozen worden gekalibreerd of geverifieerd, herleidbaar naar nationale standaarden.
Vastgestelde tussenpozen betekent dat u de termijn zelf kiest en vastlegt. Een auditor kijkt vooral of die keuze onderbouwd is en of u zich eraan houdt. Een kalibratiecertificaat heeft ook geen wettelijke geldigheidsduur; het beschrijft de toestand op de kalibratiedatum. Het is uw eigen beheerprocedure die bepaalt wanneer een weegschaal over datum is. Wat een auditor verder wil zien, staat in onze checklist meetmiddelenbeheer voor de audit.
Factoren die het interval bepalen
Bij het kiezen van een interval kijkt u naar het risico: wat gebeurt er als de weegschaal ongemerkt afwijkt, en hoe groot is de kans daarop?
Hoe kritisch is de weging?
Een weegschaal waarmee u actieve stoffen afweegt, producten vrijgeeft of afrekent, verdient een korter interval dan een weegschaal voor een grove indicatie in het magazijn. Kijk ook naar de marge. Weegt u dicht bij de grens van wat de weegschaal kan, dan valt een kleine verschuiving eerder buiten uw tolerantie.
Hoe intensief wordt hij gebruikt?
Een vloerweegschaal die in drie ploegen pallets weegt, krijgt meer te verduren dan een precisiebalans die een paar keer per week wordt gebruikt. Veel wegingen betekenen meer mechanische belasting, meer kans op overbelasting en meer kans op schade.
In welke omgeving staat hij?
Temperatuurwisselingen, vocht, stof, trillingen en reinigingsmiddelen hebben invloed. In de praktijk zien wij dat weegschalen in natte productieruimtes, in koel- en vriescellen of buiten, zoals weegbruggen, eerder gaan afwijken dan weegschalen in een geconditioneerde ruimte.
Wat zegt de historie?
Uw eigen resultaten zeggen hier het meest. Hoeveel week de weegschaal af bij de vorige kalibraties? Moest hij gejusteerd worden? Wat lieten de tussentijdse controles zien? Een weegschaal die jarenlang ruim binnen de tolerantie blijft, rechtvaardigt een langere termijn dan een weegschaal die telkens moet worden bijgesteld.
Jaarlijks als startpunt, daarna bijstellen
Voor een nieuwe weegschaal of een weegschaal zonder historie is een jaar een gebruikelijk startinterval. Het sluit aan bij de jaarlijkse auditcyclus en is voor de meeste toepassingen goed te verdedigen. Bij kritische toepassingen of zwaar gebruik kiezen bedrijven vaak voor een halfjaar of korter.
Na een paar kalibraties kunt u het interval onderbouwd aanpassen. Een eenvoudige werkwijze:
| Resultaat bij kalibratie | Mogelijke aanpassing |
|---|---|
| Meerdere keren achter elkaar ruim binnen de tolerantie, geen justering nodig | Interval verlengen, bijvoorbeeld van 12 naar 18 of 24 maanden, eventueel met extra tussentijdse controles |
| Binnen de tolerantie, maar dicht bij de grens | Interval handhaven en tussentijdse controles aanscherpen |
| Buiten de tolerantie aangetroffen | Interval verkorten, oorzaak onderzoeken en gevolgen voor eerdere wegingen beoordelen |
Leg zo’n beslissing vast, met de reden erbij. Wie een meer uitgewerkte methode zoekt, kan kijken naar de internationale richtlijn van ILAC en OIML over het vaststellen van kalibratie-intervallen (ILAC-G24, ook uitgegeven als OIML D 10), te vinden via de website van OIML.
Niet wachten: wanneer eerder kalibreren
Een interval gaat uit van normaal gebruik. Sommige gebeurtenissen kunnen een weegschaal in een keer laten afwijken. Laat de weegschaal in die gevallen controleren of kalibreren voordat u er weer op vertrouwt:
- na verplaatsen naar een andere ruimte of locatie;
- na een val, een stoot of een zware overbelasting;
- na een reparatie, zoals het vervangen van een loadcel, printplaat of indicator;
- na waterschade, blikseminslag of ernstige vervuiling;
- als een tussentijdse controle een afwijking buiten uw actiegrens laat zien;
- bij twijfel over resultaten, bijvoorbeeld na klachten of onverklaarbare voorraadverschillen.
Verplaatsen onderschatten veel gebruikers. Een weegschaal meet in feite een kracht, en die hangt af van de ondergrond, de waterpasstand en zelfs van de plaatselijke zwaartekracht. Bij fijne balansen zijn die verschillen goed te zien. Een verplaatste weegschaal zonder schade hoeft niet altijd volledig opnieuw gekalibreerd te worden; een controle met een gekalibreerd gewicht geeft vaak al voldoende zekerheid. Hoe u dat aanpakt, leest u in weegschaal zelf controleren tussen kalibraties.
Kalibratie en herkeuring bij geijkte weegschalen
Een geijkte weegschaal valt onder de Metrologiewet. In Nederland geldt voor de meeste weegschalen geen vaste termijn voor herijk. Dat maakt het kalibratie-interval niet minder belangrijk. Als gebruiker bent u ervoor verantwoordelijk dat de weegschaal altijd binnen de wettelijke toleranties weegt, en een periodieke kalibratie of controle is de manier om dat aan te tonen.
Na een reparatie aan de weegtechniek of een verbroken zegel is een herkeuring wel verplicht, los van uw kalibratie-interval. Blijkt bij een kalibratie dat een geijkte weegschaal gejusteerd moet worden, dan volgt na justering ook een herkeuring. Het is praktisch om kalibratie, justering en herkeuring in hetzelfde bezoek te plannen. In België geldt voor geijkte weegschalen wel een periodieke herkeuring; stem uw kalibratieplanning daar dan op af. Meer over de wettelijke kant leest u in de Metrologiewet en weegschalen.
Hoe MASSLAB u helpt
MASSLAB kalibreert weegschalen van alle merken volgens EURAMET cg-18 en legt de resultaten vast in een herleidbaar certificaat. In ons klantportaal ziet u uw certificaten en de planning van de volgende kalibraties. Zo hebt u de historie per weegschaal bij de hand als u uw interval wilt onderbouwen of aanpassen. Als Erkend Keurder kunnen wij bij geijkte weegschalen de herkeuring na justering of reparatie meenemen. Meer informatie vindt u bij weegschaal kalibreren en bij het klantportaal.