Precisiegewichten

F1- en F2-gewichten kalibreren

F1- en F2-gewichten zijn de referentie voor precisiebalansen, laboratoriumweegschalen en de fijnere industriële weegschalen. Bij deze klassen gaat het om tienden van milligrammen. Wij kalibreren ze in onze geconditioneerde ruimte, met referentiegewichten van een hogere klasse en de weegschema's van OIML R111.

Gewichtenset met precisiegewichten in een koffer

Waar worden F1- en F2-gewichten voor gebruikt?

Klasse F1 is de gebruikelijke klasse voor de controle en kalibratie van precisiebalansen en voor de fijnere klasse III-weegschalen. Klasse F2 past bij precisiebalansen met een grovere afleesbaarheid en bij goede tafel- en winkelweegschalen. Beide klassen worden ook gebruikt als referentie voor het kalibreren van gewichten in de M-klassen.

F-gewichten zijn meestal van roestvast staal: gepolijst of fijngedraaid, als knopgewicht, compact cilindervormig gewicht of plaatjesgewicht onder 1 gram. Ze worden los geleverd of als gewichtenset in een koffer of etui met pincet en handschoenen.

Toegestane afwijking in F1 en F2

De maximale afwijking per nominale waarde volgens OIML R111-1, vergeleken met de naastgelegen klassen:

Nominale waardeE2F1F2M1
1 mg0,006 mg0,020 mg0,06 mg0,20 mg
10 mg0,008 mg0,025 mg0,08 mg0,25 mg
100 mg0,016 mg0,05 mg0,16 mg0,5 mg
1 g0,030 mg0,10 mg0,30 mg1,0 mg
10 g0,060 mg0,20 mg0,60 mg2,0 mg
100 g0,16 mg0,5 mg1,6 mg5 mg
500 g0,8 mg2,5 mg8 mg25 mg
1 kg1,6 mg5 mg16 mg50 mg
5 kg8 mg25 mg80 mg250 mg
10 kg16 mg50 mg160 mg500 mg
20 kg30 mg100 mg300 mg1 g

Maximaal toelaatbare afwijking (±) volgens OIML R111-1. De uitgebreide meetonzekerheid van de kalibratie mag hoogstens een derde van deze waarde zijn.

Wat vraagt een F-kalibratie?

Hoe fijner de klasse, hoe meer de omstandigheden meetellen. Bij een F1-gewicht van 100 gram mag het resultaat maar een halve milligram afwijken. De meetonzekerheid moet dan onder 0,17 mg blijven. Dat lukt alleen als alles klopt:

  • Temperatuur: gewicht, referentie en comparator moeten dezelfde temperatuur hebben. Een verschil zorgt voor luchtstroming rond het gewicht en dus voor een meetfout. Onze kalibratieruimte wordt geregeld op 20 ±0,5 °C en de gewichten acclimatiseren eerst.
  • Luchtdichtheid: een roestvaststalen gewicht en een referentie met een iets andere dichtheid ondervinden een verschillende opwaartse kracht. Onze R111-software rekent met de gemeten luchtdruk, temperatuur en luchtvochtigheid en corrigeert daarvoor.
  • Weegschema: wij wegen volgens ABBA of ABA, meerdere cycli per gewicht. Zo vallen drift en toevallige variatie weg. De software signaleert uitbijters en controleert de herhaalbaarheid.
  • Hantering: F-gewichten pakken wij nooit met blote handen aan. Wij gebruiken pincetten, handschoenen en schone ondergronden, zodat er geen vet of vocht op het gewicht komt.

Gewichtensets kalibreren

Een gewichtenset van 1 mg tot 1 kg bestaat al gauw uit twintig of meer gewichten. Dubbele nominale waarden, zoals twee keer 2 g of twee keer 200 g, zijn gemarkeerd, bijvoorbeeld met een punt of sterretje. Wij volgen die markering, zodat elk gewicht op het certificaat terug te vinden is.

De koffer of het etui hoort bij de set. Wij controleren of alle vakken compleet zijn, of het pincet nog goed sluit en of de bekleding schoon is. Beschadigde plaatjesgewichten of vervormde draadgewichten onder 1 gram melden wij direct, want die zijn vaak niet meer betrouwbaar te justeren. Ontbreekt er een gewicht, dan kunnen wij het los leveren en meteen in dezelfde ronde kalibreren.

Justeren van F-gewichten

Veel F1-gewichten zijn uit één stuk gemaakt, zonder justeerholte. Is zo'n gewicht iets te zwaar, dan kan het soms voorzichtig worden bijgewerkt door fijn te polijsten. Is het te licht, dan kan er geen materiaal bij en is justeren niet mogelijk. Een F2-knopgewicht met een justeerholte onder de knop kan wel in beide richtingen worden gejusteerd.

Justeren is niet altijd de beste keuze. Een gewicht dat net buiten F1 valt, voldoet vaak nog ruim aan F2. Wij bespreken met u of afwaarderen naar een lagere klasse, justeren of vervangen het meest verstandig is. Dat hangt af van waar u het gewicht voor gebruikt.

Bewaren tussen twee kalibraties

De meeste afwijkingen die wij bij F-gewichten zien, ontstaan tussen twee kalibraties in. Bewaar gewichten altijd in de koffer of het etui, in een droge ruimte met een stabiele temperatuur. Pak ze alleen met een pincet of handschoenen aan. Zet ze op een schone ondergrond en nooit direct op een koude of vochtige werkbank. Meer tips leest u in ons artikel over het bewaren van kalibratiegewichten.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak moeten F1-gewichten gekalibreerd worden?

Uw kwaliteitssysteem bepaalt de termijn. Voor F1-gewichten is een jaarlijkse kalibratie gebruikelijk. Blijven opeenvolgende resultaten stabiel, dan kunt u de termijn onderbouwd verlengen.

Kan een F1-gewicht dat buiten tolerantie valt nog gebruikt worden?

Vaak wel, maar in een lagere klasse. Een gewicht dat net buiten F1 valt, voldoet meestal nog aan F2. U kunt het ook blijven gebruiken met de gemeten waarde van het certificaat, als uw procedure dat toestaat.

Kalibreren jullie ook gewichten onder 1 gram?

Ja. Plaatjes- en draadgewichten vanaf 1 mg kalibreren wij in de klassen F1 en F2. Door hun formaat zijn ze gevoelig voor beschadiging; wij melden het als een gewicht niet meer betrouwbaar is.

Worden de gewichten van mijn set apart op het certificaat vermeld?

Ja. Elk gewicht krijgt een eigen regel, met de gemeten conventionele massa, de afwijking, de meetonzekerheid en de beoordeling.

Kan ik mijn F-gewichten zelf opsturen?

Dat kan, mits goed verpakt in de originele koffer of het etui. U kunt ze ook door ons laten ophalen, in heel Nederland en België.

Gewichten kopen

Nieuwe kalibratiegewichten, desgewenst met certificaat uit ons eigen laboratorium.

Gerelateerde diensten

Uit het kenniscentrum

Alle artikelen →

Kalibratie of keuring inplannen?

Vraag een offerte aan of bel ons. Wij kalibreren in ons eigen laboratorium in Geldermalsen of bij u op locatie, door heel Nederland en België.

Bekijk mandje →