Een weegbrug testen, een kraanweger controleren of een vloerweegschaal kalibreren: daar zijn zware gewichten voor nodig. Het meten zelf is het eenvoudigste deel. Het echte werk zit in het verplaatsen van honderden kilo's of zelfs tonnen staal en gietijzer, zonder ongelukken en zonder de gewichten te beschadigen.
In dit artikel bundelen wij de aandachtspunten die wij in de praktijk tegenkomen, van het tillen van een blokgewicht van 20 kg tot het vervoeren van massastukken van 2.000 kg. Hoe de kalibratie van zulke gewichten verloopt, leest u bij zware gewichten kalibreren.
Welke uitvoeringen zijn er?
Zware testgewichten zijn er in verschillende vormen, elk met een eigen manier van hanteren:
- Blokgewichten van 20 kg en 50 kg, meestal van gietijzer, met een greep om ze met de hand of met een haak op te pakken.
- Stapelbare blokgewichten met een vorm die ervoor zorgt dat ze stabiel op elkaar staan, handig voor vloer- en palletweegschalen.
- Massastukken van 100 kg tot 2.000 kg, rechthoekig of cilindrisch, met hijsogen of openingen voor de vorken van een heftruck.
- Gewichtenmanden en gewichtwagens, waarin een aantal kleinere gewichten samen als één belasting wordt gebruikt.
Welke uitvoering past, hangt af van wat u test en welke middelen er op locatie zijn. Bij een weegbrug is een heftruck of kraan vaak beschikbaar, bij een vloerweegschaal in een productiehal niet altijd.
Tillen met de hand: tot waar is dat verantwoord?
Blokgewichten van 20 kg worden vaak met de hand verplaatst. Dat lijkt licht, maar bij een test worden er al snel tientallen achter elkaar gepakt, soms vanaf de grond en met gedraaide rug. In de arbopraktijk wordt de NIOSH-methode gebruikt, die onder ideale omstandigheden 23 kg als bovengrens hanteert. Onder minder gunstige omstandigheden, zoals tillen vanaf vloerhoogte of vaak herhalen, ligt de verantwoorde grens lager.
Enkele praktische maatregelen:
- gebruik een steekwagen, een rolcontainer of een tafel op werkhoogte in plaats van steeds vanaf de vloer te tillen;
- laat gewichten van 50 kg niet door één persoon met de hand verplaatsen, maar gebruik een hulpmiddel;
- draag veiligheidsschoenen en handschoenen met grip, en houd de looproute vrij;
- zet gewichten neer, laat ze niet vallen of over de rand van een weegschaal glijden.
Hijsen en heffen
Hijsogen
Massastukken hebben vaste hijsogen of schroefbare oogbouten. Controleer vóór het hijsen of een oogbout volledig is ingedraaid en vlak op het gewicht aansluit. Een oogbout die schuin wordt belast, kan veel minder hebben dan de nominale capaciteit. Gebruik bij twee hijspunten een geschikte hijsketting of hijsbalk, zodat de ogen zo recht mogelijk worden belast. Gebruik alleen hijsmiddelen die periodiek zijn gekeurd en geschikt zijn voor de massa, en loop nooit onder een hangende last.
Heftruck
Gewichten met vorkopeningen of op een pallet verplaatst u met een heftruck. Let op de hefcapaciteit: de waarde op het typeplaatje geldt bij een bepaald lastzwaartepunt. Staat een massastuk ver naar voren op de vorken, dan kan de heftruck minder heffen. Rijd met de last laag en zet het gewicht rustig neer, zeker op het brugdek of platform van een weegschaal.
Gewichtenmanden
Een gewichtenmand vol blokgewichten is zwaarder dan hij lijkt. Controleer de maximale belasting van de mand en zorg dat de gewichten niet kunnen verschuiven. Is de mand onderdeel van de testbelasting, dan moet ook de massa van de mand bekend zijn, bij voorkeur met een certificaat. Anders telt een onbekend deel van de belasting mee. Meer over testen met grote belastingen leest u in Weegbrug controleren en onderhouden en Kraanweger veilig en nauwkeurig gebruiken.
Transport plannen
Bij zware gewichten begint veilig werken met een goede planning. Loop vooraf deze punten na:
| Aandachtspunt | Waar u op let |
|---|---|
| Totale massa | Aantal en nominale waarde van de gewichten, plus manden en pallets |
| Voertuig | Laadvermogen, asbelasting en capaciteit van de laadklep |
| Lading zekeren | Spanbanden, antislipmatten en blokkering, zodat gewichten niet kunnen schuiven of kantelen |
| Laden en lossen | Welk hef- of hijsmiddel is er bij vertrek en op locatie beschikbaar |
| Route op locatie | Deuren, drempels, hellingen en de draagkracht van vloeren en liften |
| Weer | Gewichten droog houden, afdekken bij regen, geen ijs of sneeuw op de gewichten |
Neem de certificaten mee of zorg dat ze digitaal beschikbaar zijn. Een keurmeester of auditor wil kunnen zien welke gewichten zijn gebruikt en of hun kalibratie actueel is.
Opslag: droog en niet op de kale grond
Zware gewichten staan vaak jarenlang in een hoek van een magazijn of buiten naast een weegbrug. Juist daar ontstaan de meeste problemen. Bewaar ze bij voorkeur binnen, in een droge ruimte. Zet ze op een pallet, een kunststof plaat of balken, niet direct op beton, zand of grind. Een kale vloer houdt vocht vast, en vocht onder een gewicht betekent roest.
Stapel alleen gewichten die daarvoor ontworpen zijn. Houd hijsogen en vorkopeningen vrij en schoon, en controleer bij zware massastukken of de vloer de puntbelasting kan dragen. Een vaste, gemarkeerde plek met de identificatie van elk gewicht voorkomt verwisseling. Meer algemene tips staan in Kalibratiegewichten bewaren en hanteren.
Lak, roest en vuil
Bij gietijzeren en stalen gewichten beschermt de laklaag tegen corrosie. Een beschadiging door een vork, ketting of stoot is een opening voor roest. Roest maakt een gewicht eerst zwaarder, omdat het ijzer zuurstof en water bindt. Zodra de roest loslaat, wordt het gewicht lichter. In beide gevallen verandert de massa.
Ook vuil telt mee. Wij zien geregeld massastukken met aangekoekte modder in de vorkopeningen of olie en stof op het bovenvlak. Bij een gewicht van 1.000 kg in klasse M1 is de toelaatbare afwijking 50 g, en een handvol modder weegt al snel meer. Maak gewichten na gebruik schoon en droog. Lak ze niet zelf bij, want ook lak heeft massa: laat het gewicht behandelen en daarna opnieuw kalibreren. De keuze van het materiaal bepaalt mede hoe gevoelig een gewicht is, zie Gietijzer of RVS gewichten.
Kopen of huren?
Eigen zware gewichten zijn handig als u ze vaak gebruikt. Ze vragen wel om opslagruimte, hijs- en transportmiddelen, onderhoud en periodieke kalibratie. Huren kan gunstiger zijn als u de gewichten maar een paar keer per jaar nodig hebt, bijvoorbeeld voor een jaarlijkse test van een weegbrug of een proefbelasting.
- Kopen ligt voor de hand bij regelmatig gebruik, eigen hef- en hijsmiddelen en voldoende droge opslag.
- Huren past bij incidenteel gebruik, bij projecten op wisselende locaties of als u geen opslag en onderhoud wilt.
Zware gewichten kopen kan via massastukken en blokgewichten in onze webshop. Voor tijdelijk gebruik kunt u gewichten huren.
Hoe MASSLAB u helpt
MASSLAB beschikt over eigen transport en materieel voor gewichten tot 2.000 kg. Wij halen uw zware gewichten op, reinigen, ontroesten, lakken en justeren ze waar nodig in eigen huis, kalibreren ze en brengen ze terug. Hebt u de gewichten maar af en toe nodig, dan kunt u ze ook bij ons huren. Meer over de werkwijze leest u bij zware gewichten kalibreren.